De Antwerpse voetgangerstunnel in dichtvorm en op muziek

De voetgangerstunnel spreekt tot de verbeelding van dichters en componisten. Voor de opening in 1933 schreef Willem Gijssels een tunnellied dat door Renaat Veremans op muziek werd gezet. En in 2009 brak toenmalig stadsdichter van Antwerpen, Joke Van Leeuwen, alle records met het Elfhonderd meter gedicht.

Het Tunnellied van Willem Gijssels

Willem Gijssels (1875-1945) was werkzaam in het museum van Vlaamse Letterkunde van Antwerpen dat vandaag het Letterenhuis wordt genoemd. Hij schreef ook de tekst van het lied ‘Vlaanderen’ waarvoor Veremans eveneens de muziek componeerde. De taal is, typisch voor die tijd, wat bombastisch. Dat de vergelijking wordt gemaakt met andere tunnels als de St Gothard en de Slmplon bewijst dat Antwerpen de waarde van de tunnel bij aanvang al hoog inschatte. Als dank kreeg Gijssels op Linkeroever een straat met zijn naam.

Tunnellied

Komt vrienden, en vreemden, wij hebben ze klaar!
Vandaar al dat vroolijk geschater.
Wij kregen een Simplon en een Saint-Gothard;
Ze kwamen alleen maar wat later.
En ze zijn bovendien
’t Is een lust om te zien
Gelegen al onder het water!

Sinte-Anna zoolang van haar moeder beroofd,
Wordt straks in een grootstad herboren;
Ze schudt haren schouder en steekt ’t Vlaams hoofd
Omhoog met paleizen en toren.
En de tunnels die slaan
Voor een leven de baan,
Dat eeuwen al zocht door te boren!

En schallen bazuinen,is ’t feest aan het stand,
De Schelde mag blijde nu stroomen.
De tunnels ze zijn er, en zijn bij de hand
Men zou er geen beter bekomen.
Hoog, de tunnels begroet,
Die te rit of te voet
Ons de wegen doen gaan onzer droomen!

Bron : Schrijvers op Linkeroever, uitgegeven door Erfgoedcel Antwerpen in 2003
De videoreeks van de VRT, 'het journaal van de eeuw', bevat een fragment over de opening van de tunnels met het 400-koppig koor dat het Tunnellied voor koning Albert I zingt.



Het Elf honderd meter gedicht van Joke van Leeuwen

Joke van Leeuwen woont al jaren in Antwerpen, ook al is ze Nederlandse van geboorte. Ze schreef en illustreerde verschillende kinderboeken en publiceerde verschillende gedichtenbundels. Als stadsdichter (2008-2010) schreef ze meerdere gedichten over plaatsen en gebeurtenissen in Antwerpen die in samenwerking met Bob Takes ook in het straatbeeld verschenen en nadien gebundeld werden. Ze schrijft in speelse beelden en klanken over de geschiedenis van de voetgangerstunnel en haar gebruikers. In het bijhorend interview legt ze zelf uit waarom en hoe dit gedicht tot stand kwam. En omdat Van Leeuwen een goede performer is leest ze zelf haar eigen gedicht voor. Via de bijhorende link kan u ook het VRT-verslag bekijken van de feestelijke opening van het tunnelgedicht.

Elf honderd meter gedicht

Van binnenstad naar Linkeroever

Ha ga hier, u jij golle jullie gij, door deze gang van lucht in boomse klei, behaagziek als een brug zijn tunnels niet, de wereld is teruggebracht tot kleine optocht van toevalligheden, een snelle blik in onbekende ogen, een jas waarin hier iemand al eens kwam, hier kunnen zon en wind niet bij, hier bloeit niets, groeit niets, is het heen of weer binnen de lijntjes blijven, en boven gaat het zoveel kanten op, tien hoog en toch nog uitzichtloos of op de grond iets als de hemel, en u jij golle jullie gij, al is sint-annadorp vergaan, de put in en verdwenen, er waaien oude liedjes rond tielierelarelom die willen zich bewaren tussen getob en tegenzin en opgeraapte grappen, wat doen de benen hier hun best, er moet weer wat, dat zal wij zijn, iets halen, iets betalen, iets willen, iemand zien misschien, waren de buizen hier als glas, was er dan nu nog wat er was, diep in de grond verzonken huizen, drie potten met verschaalde lijdzaamheid en zoete bonen, de kraag van een matroos met einders in herinnering en veel vuil spel en slappe touwen, de grove buiken van gestorven schepen, daarboven vissen die volharden, daarboven alles, maar toch weeral geen fraai ontvangend comité dat staat te zingen van wees welkomtierelierelom, hoe goed dat u jij golle jullie gij weer boven bent zijn zijt (en dan de grote trom en een refrein).

Van Linkoerover naar binnenstad

Ha ga hier, u jij golle jullie gij, gekomen uit een kromgetrokken droom met overkant, nog zevenhonderd stappen min of meer en daar is’t stad, een plein, een schilderij, een berg vers fruit, een park dat kan bewaren, een menigte die nieuwe kleren wil, een taak die languit ligt te wachten, een nacht met ogen open, de properpoetser voor de glans ( de koninklijke poort is moeten lopen naar de gillisplaats, daar staat die poort niet echt een poort te zijn, er is wel meer niet wat het is), terwijl hier u jij golle jullie gij onder de schelde bent zijn zijt, ligt alles boven als versteend op u jij golle jullie gij te wachten, het wenen op de pauzeknop en niemand raapt nog grappen op, het lachen houdt zich in om dalijk door te gaan, de stad is stil gaan staan bij wat er wringt en al die antwerpse geschoeide voeten stokken, even vraagt niemand waar vandaan, een schreeuw blijft aan een dakgoot hangen, de auto’s wachten voor het rood en even gaat er niemand dood die iemand graag in leven houdt, het brood wordt even niet meer oud, de hoogste bomen weigeren de wind, een val wordt net op tijd gebroken, de prater zwijgt en vraagt zich af wat hij te zeggen denkt, het water blijft verbaasd in buizen aarzelen, de haast weet niet meer waar naartoe, maar dan als u jij golle jullie gij weer boven komen komt, boegeert het, botst het, bloeit het, vloekt het, is het toch weer later

Uit : Hoe is’t – gedichten in ’t Stad – Joke Van Leeuwen en Bob Takes - Uitgeverij Querido – 2010

VRT-verslag van opening tunnelgedicht : http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/mediatheek/1.508686

Zie ook

	Vrijdag 18 maart 2011 Wegen en Verkeer over de voetgangerstunnel
	Vrijdag 18 maart 2011 Impressie van de Voetgangerstunnel
	Vrijdag 18 maart 2011 De Antwerpenaar over zijn tunnel
	Vrijdag 18 maart 2011 Geschiedenis van de Antwerpse voetgangerstunnel

---