Archief | Zaterdag 10 augustus 2013 - 23:38 | Bron: Anieuws

Historisch Scheldespektakel is een live geschiedenisles

Kogge

Dat Antwerpen leeft van de haven is een understatement. Dat de stad eeuwenlang op eieren heeft moeten lopen of heeft moeten strijden om de toegang tot de zee open te houden, kan niet genoeg herhaald worden. Dit is het onderwerp van de evocatie van de Scheldestrijd met een vloot van historische schepen dat Watererfgoed VZW organiseert nav de viering van de afkoop van de Scheldetol 150 jaar geleden.

Antwerpen dankt alles aan de Schelde, en de Schelde aan God. Dit zegt alles over de stroom die de levensader is voor de stad. Uniek door de landinwaartse ligging van 80 km van de zee, maar kwetsbaar door de verbinding via de Schelde op de grens van verschillende politieke entiteiten, hebben de Antwerpse beleidsvoerders vaak moeten vechten voor de bereikbaarheid van hun haven. En niet steeds met sukses.

De parade bestaat uit een evocatie van historische momenten in de geschiedenis van de haven door 10 historische schepen. Voor havenschepen Van Peel (CD&V), tevens historicus, zal het een plezier zijn om de live commentaar van het spektakel te verzorgen. Hij zal volgende historische momenten onder de aandacht brengen :

1. De Romeinen
Elke Antwerpenaar kent de Romeinse soldaat Silvius Brabo die volgens de legende de hand van de geldzuchtige reus Antigoon afhakte omdat die een tol vroeg voor alle schepen die de Schelde opvoeren. Sindsdien is Brabo het symbool van de vrijheid van de stad en de haven. Niet toevallig kreeg Brabo een ereplaats op de Grote Markt met de fontein van Lambeaux. Volgens Romeins recht is de scheepvaart op de rivieren vrij, maar tol mag wel geheven worden. Dat gebeurde ook eeuwenlang op de Schelde.

2. De Vikings
Antwerpen werd door de Noormannen vernield in 836 en nadien enkel langs rechteroever terug opgebouwd. Even later wordt de Schelde een staatsgrens tussen het graafschap Vlaanderen (linkeroever) en het hertogdom Brabant (rechteroever). Antwerpen gelegen in het hertogdom Brabant maakte deel uit van het Heilig Roomse Rijk en de Duitse keizer wil die grens verdedigen. Hij laat de Burcht optrekken waarvan het Steen nu nog een restant is. Als grens was het niet meteen duidelijk of de Schelde behoorde tot Brabant of Vlaanderen. Er werden tolrechten geheven of vrijstellingen gegeven, zodat de scheepvaart ongehinderd kon verlopen.

3. de Middeleeuwen
Antwerpen krijgt vanaf de 13e eeuw stadsrechten, en groeit dank zij de haven uit tot een internationale stad. De kogge, een klein wendbaar schip, was zowat de camionette van de scheepvaart in die tijd. Onlangs werden nog 2 exemplaren gevonden bij graafwerken aan het Deurgangdok.

4. De sluiting van de Schelde
De belegering van Antwerpen door het Spaanse leger, waarbij de aanvoer van bevoorrading werd afgesneden door een schepenbrug dwars over de Schelde , leidde tot de val van Antwerpen in 1585, en de start van de donkerste periode van de stad. Het Calvinistisch stadsbestuur werd afgezet, en de protestanten, zowat de helft van de bevolking, verhuisden vooral naar de noordelijke Nederlanden. Het was het begin van de de sluiting door de Zeeuwen van de Scheldemonding, de scheiding van de Nederlanden, en van een haven die wegkwijnde ten voordele van die van Amsterdam. De sluiting zou meer dan 200 jaar duren. De scheepsvracht moest in Lillo overgeladen worden van Zeeuwse naar Antwerpse schepen. Alle pogingen die nadien werden ondernomen om de Schelde te openen mislukten. Tijdens de Oostenrijkse periode in de 18e eeuw probeerde een Antwerps schip de doorvaart te forceren maar dat mislukte.

5. De Fransen openen de Schelde
De redding voor de Antwerpse haven kwam van de Fransen. Voor de Franse revolutionairen was de vrije vaart op rivieren gelijkwaardig aan een mensenrecht. In 1792, werd de Schelde opnieuw geopend. En Napoleon zou delen van Holland innemen zodat de vrije vaart op de Schelde was verzekerd. Bonaparte die van Antwerpen een oorlogshaven wilde maken in de strijd tegen de Engelsen, kwam zelf de versterkingen in Lillo-Fort inspecteren. Hij gaf ook de aanzet voor het graven van de 2 oudste dokken op het Eilandje rond het MAS-museum.

6. Afkoop van de Scheldetol van Nederland
Na de val van Napoleon, werden de Nederlanden terug herenigd, en investeerde koning Willem I in de uitbouw van een handelshaven. Maar toen in 1830 de onafhankelijkheid van BelgiŽ werd uitgeroepen zou hij zich daar niet zonder slag of stoot bij neerleggen. De Nederlanders werden uit Antwerpen verjaagd met de hulp van het Franse leger. Slechts in 1839 aanvaardde hij de onafhankelijkheid, en het verlies van de Antwerpse haven maar met het scheidingsverdrag werd de wederinvoering van de tol een feit. Gelukkig kon de Engelse Lord Palmerston vastleggen dat Antwerpen een internationale doorvoerhaven moest worden ťn dat BelgiŽ de tol moest kunnen afkopen. Dat gebeurde in 1863 met de financiŽle hulp van andere landen die de Antwerpse haven aanliepen. Er werd opnieuw gefeest in Antwerpen en een aantal monumenten zoals op het Marnixplein en de Lambermontplaats werden opgericht om de waarde van dit akkoord te benadrukken.

7. De permante strijd voor de Schelde en de Antwerpse haven
Vandaag is er geen tol meer, maar dat betekent niet dat de haven zorgeloos kan leven en groeien. Zo is er de weerstand van de Nederlanders tegen het graven van de Schelde-Rijnverbinding in 1925, of de recente jarenlange onwil van Nederland om de Schelde uit te baggeren zodat grotere schepen de haven kunnen aanlopen. Vandaag wil Antwerpen een duurzame, milieuvriendelijke haven worden. Daarom is de spoorverbinding met het hinterland belangrijk om het verkeer op de weg te ontlasten. De Liefkenshoekspoortunnel bijvoorbeeld, die pas werd afgewerkt, zal de Waaslandhaven verbinden met de rechteroever van de Schelde in Antwerpen Noord.

Historisch Scheldespektakel praktisch :
Zondag 11 augustus 2013 om 13u15
Op de Schelde ter hoogte van Lillo-fort (rechteroever)
In het kader van Lillo Waterdorp 2013 organisatie : Watererfgoed VZW

Meer info : 'Strijd om de stroom', een politieke geschiedenis van de Schelde een boek van Eric Van Hooydonk - uitgegeven bij Davidsfonds 2013

Een bezoek aan de tentoonstelling 150 jaar Schelde Vrij- Nooit meer dicht! in het Felixarchief is de perfecte aanvulling van het Scheldespektakel. Meer info : http://www.anieuws.be/kalender/150-jaar-Schelde-vrij-Felixarchief

150 jaar Schelde Vrij  |  Watererfgoed  |  Lillo Waterdorp  |  haven  |  Antwerpen

Reacties

Registreer of meld je aan om je mening te geven over dit onderwerp.


Zoeken
Uit in Antwerpen: Kalender
Telex

31-03-2016   Bastion van citadel van Alva blootgelegd in tuin van Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen. Archeologen adviseren "houden" in nieuwe tuin

04-03-2016   Schepen varen weer na loodsenstaking. Havenwerknemers tonen nu wat ze waard zijn om achterstand op te halen. Dat kunnen ze als geen ander.

27-02-2016   27.000 Antwerpenaren bezochten afgelopen feestjaar stadhuis van Antwerpen. Een (Antwerps)museumrecord, en dat voor een levend monument.

Kalender

Het weer in Antwerpen


Meest gelezen

Nieuwste berichten

Zaterdag 14 november 14:14
Sinterklaas hartelijk onthaald in Antwerpen

Maandag 12 januari 10:33
Op 12 januari 2015 is het Verloren Maandag

Dinsdag 18 februari 02:15
Stormloop voor Vredesbrug in Antwerpen

Zaterdag 16 november 07:58
Daar komt de Sint met Zwarte Piet(en)

Zaterdag 02 november 22:56
Antwerpen, tussen Leien en Singel verteld door de stadsgidsen