Middeleeuwse Blauwe Toren blootgelegd

Archeologen van de stad Antwerpen hebben onder het Blauwtorenplein de restanten blootgelegd van de middeleeuwse Blauwe Toren. Deze toren maakte deel uit van de 15de eeuwse omwalling. Bij de heraanleg van het plein zal de plattegrond van de toren gevisualiseerd worden.

Binnenkort wordt het Blauwtorenplein aan Oude Vaartplaats heraangelegd. Daarom voerde de stad Antwerpen een archeologisch vooronderzoek en vond de restanten van de middeleeuwse Blauwe Toren.

De Blauwe toren heeft in de loop van de geschiedenis verschillende functies gekend. Het bouwwerk was een arsenaal, sluizencomplex, dissectieruimte, kruit- en poedermagazijn en uiteindelijk een opslagplaats voor hout en puin. Het kreeg zijn naam van de blauwe leien die op het dak lagen.

De Blauwe Toren was om verschillende redenen opmerkelijk. De toren was een robuust maar sierlijk bouwwerk met achteraan een ronde toren en rondom een sierlijke boogfries. Sedert circa 1500 stroomde via de Herentalse vaart onder de Blauwe Toren zuiver water de stad binnen dat ter hoogte van de Wapper en de Meir kon worden geput. De Blauwe Toren kreeg toen de functie van sluizencomplex.

De Blauwe Toren was de laatste toevoeging aan de laat-middeleeuwse omwalling die zo’n vijftig torens en negentien water- en landpoorten kende. Om de stad beter te kunnen verdedigen, werd die omwalling later onder Keizer Karel grotendeels afgebroken en vervangen door de veel modernere Spaanse omwalling met bastions (vijfhoekige bolwerken). Eén van die bastions werd behouden en kan je nu nog bezoeken in de parking van de Nationale Bank. Enkele torens, zoals de Blauwe Toren, bleven van afbraak gespaard en werden opgenomen in de nieuwe omwalling.

Op het einde van de 19de eeuw verdween het nut van de Spaanse omwalling en werden de stadsmuren en ook de monumentale poorten en torens afgebroken. De afbraak van de Blauwe Toren was niet noodzakelijk omdat die naast de huidige Leien lag. Voor het behoud van de Blauwe Toren werd nog een hevige strijd gevoerd, maar toch besliste de gemeenteraad in 1879 tot afbraak. Petities van de Cercle Artistique et littéraire, de Antwerpse architecten en de Archeologische academie mochten niet baten. Van de belofte om de gedenkboog van de Franse Furie op die plaats op te richten kwam niets in huis. De toren was het enige nog resterende monument van de 16e eeuwse Vlaamse vestingbouwkunde. De archeologische opgravingen werpen nu nieuw licht op de verschillende bouwfasen van de toren.

Historische identiteit van de plek versterken
Archeologen vonden de fundering van de Blauwe Toren én die van de Herentalse vaart tot 60 cm onder het straatniveau. Bij de heraanleg van het Blauwtorenplein zal de stad de plattegrond van de toren integrereren. De contouren van de toren wordt gevisualiseerd door een metalen strip, en enkele delen van de muur zullen opnieuw gebouwd worden, in de vorm van lage zitbanken. Daardoor krijgt deze locatie een nieuwe functie en tegelijk wordt een beleving van het verleden gecreëerd. De Blauwe Toren is immers lang een baken geweest voor het middeleeuwse Antwerpen.

Afbeelding : Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet – UNESCO Werelderfgoed
Meer info : http://archeologie.antwerpen.be

Zie ook

	Vrijdag 23 oktober 2009 Opgravingen burchtzone worden verder onderzocht
	Donderdag 17 september 2009 Antwerpens militair erfgoed wordt geherwaardeerd
	Woensdag 25 november 2009 Uniek Antwerps maritiem erfgoed gered
	Woensdag 30 juli 2008 Op zoek naar oorsprong van Antwerpen

---